Kỹ Năng Quan Sát Trong Cuộc Sống

I-Kỹ năng quan sát là gì?

Kỹ năng quan sát là cách nhìn nhận hiện tượng, sự vật một cách chi tiết, có phân tích và phục vụ cho mục đích rõ ràng. Khác với bản năng quan sát thông thường, kỹ năng quan sát không nhìn mọi thứ một cách ngẫu nhiên, mà quan sát có chủ đích, rồi ghi nhớ, xâu chuỗi những điều liên quan để vận dụng giải quyết vấn đề một cách tối ưu và nhanh chóng.

Trong bất kỳ lĩnh vực nào, từ nghiên cứu, y tế, khoa học, công nghệ, dịch vụ… đều đòi hỏi ở nhân sự phải có kỹ năng quan sát. Vì nó giúp con người nhận ra bản chất vấn đề nhanh chóng, từ đó đưa ra những phương pháp, ý tưởng thích hợp nhất. Quan sát là một kỹ năng bởi nó không đơn thuần phụ thuộc vào thị giác mà nó còn có thể rèn luyện để phát triển hơn nữa. Và rèn luyện các kỹ năng mềm trong đó có kỹ năng quan sát sẽ giúp ích rất nhiều cho sự phát triển của bản thân.

Khi quan sát, bạn sử dụng các giác quan của mình để kiểm tra sự vật, sự việc mà bạn tò mò và đánh giá những gì bạn trải nghiệm. “Quan sát” không giống như “nhìn thấy”. Nhìn thấy là thụ động. Ví dụ, bạn nhìn thấy mọi thứ trên đường đi làm nhưng bạn hiếm khi tìm kiếm bất cứ điều gì cụ thể hoặc ghi lại thông tin để sử dụng sau này.

Trái lại, quan sát là quá trình chú ý một cách chăm chú và tích cực, nhằm thu thập thông tin cụ thể để đánh giá. Kỹ năng quan sát rất quan trọng vì nếu không có chúng, bạn có khả năng bỏ lỡ thông tin quan trọng và đưa ra quyết định không chính xác trong công việc.

II-Thực trạng sử dụng nó trong xã hội ngày nay ra sao?

Quan sát là một kỹ năng vô cùng quan trọng đối với con người, trong đó nó là cách mà bạn  nhìn nhận một sự vật, hiện tượng một cách chi tiết và cụ thể với một mục đích rõ ràng. Nó khác với sự quan sát theo bản năng của con người, không chỉ nhìn nhận mọi thức theo kiểu ngẫu nhiên hoặc là giải trí mà là quan sát có chủ đích, rồi ghi nhớ sau đó xâu chuỗi mọi thứ lại với nhau để giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó.

Là một trong những kỹ năng mềm có tầm ảnh hưởng lớn đối với con người trong công việc, nó giúp cho bạn có được những đánh giá và nhận định chính xác hơn về một sự vật hoặc hiện tượng nào đó xảy ra. Tất nhiên nó không tự nhiên có mà bắt buộc để đạt được nó thì không có cách nào khác ngoài việc bạn phải học hỏi và rèn luyện.

Hiện nay dù trong bất cứ một ngành nghề hay lĩnh vực nào thì cũng cần vận dụng kỹ năng này bởi vì đây là một yếu tố không thể thiếu trong hành trang dẫn bạn đi đến thành công.

1.Kỹ năng quan sát trong giao tiếp

Trong giao tiếp, kỹ năng quan sát giúp chúng ta thấu hiểu tâm tư và tình cảm của đối phương thông qua cử chỉ, hành động và những biểu hiện trên gương mặt. Nhờ đó, ta biết được họ đang buồn hay vui, đang tức giận hay phiền não, từ đó có cách ứng xử phù hợp.

Khi quan sát và phân tích chính xác bạn sẽ biết tiết chế lời nói, hành động và biểu lộ cảm xúc an ủi, chia sẻ để cuộc trò chuyện trở nên có ý nghĩa hơn. Đồng thời, người đối diện sẽ cảm thấy được tôn trọng và tin tưởng bạn. Đây chính là những tiền đề quan trọng giúp cuộc giao tiếp thành công và khiến mối quan hệ của bạn trở nên tốt đẹp hơn.

Giao tiếp là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống hàng ngày đối với mỗi người, trong đó thì mỗi người sẽ có những cách giao tiếp không giống nhau. Việc chúng ta quan sát để hiểu được đối phương là một điều hết sức cần thiết, điều này giúp con người có thể dễ dàng hiểu được tâm tư tình cảm của nhau hơn, từ đó sẽ tạo ra một cuộc giao tiếp tốt đẹp và sẽ có những cách ứng xử tiếp theo sao cho hợp với hoàn cảnh nhất.

Bên cạnh đó nhờ có kỹ năng quan sát bạn sẽ biết tiết chế lời nói và có những hành động thể hiện cảm xúc có thể là đồng cảm, sẻ chia với người đối diện để họ cảm thấy được sự chân thành từ phía bạn, từ đó làm cho đối phương cảm thấy được tôn trọng và được tin tưởng. Đây chính là cách tốt nhất giúp bạn có cuộc giao tiếp thành công với đối phương và giúp mối quan hệ này của bạn trở nên tốt đẹp hơn.

2. Quan sát qua nét mặt của đối phương

Chúng ta có thể dễ dàng nhận biết được người đối diện đang vui, buồn hay là đang khó chịu với những gì họ thể hiện trên khuôn mặt. Khuôn mặt là nơi biểu hiện cảm xúc rõ rệt nhất vì vậy bạn có thể hiểu rằng họ đang vui nếu như thấy họ cười, họ buồn nếu thấy họ khóc hoặc là các biểu cảm khác. Việc này vô cùng đơn giản và chắc chắn rằng ai trong số chúng ta ở đây cũng đều dễ dàng để nhận biết được điều đó.

Đây là cách giúp bạn phân biệt dễ nhất trong các cách nhận biết tâm tư tình cảm của người đối diện, và để có thể hiểu rõ đối phương thì trước tiên bạn cần phải sử dụng được cách nhận biết này thật chính xác. Đây là một cách quan sát vô cùng quan trọng giúp bạn có được tình cảm từ đối phương.

3. Quan sát qua ánh mắt của đối phương

Người ta thường nói “đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn” quá thật không sai, chỉ cần nhìn vào mắt của một người nào đó thì bạn sẽ nhận biết được phần nào tình cảm hoặc thái độ của người ta. Cũng từ đôi mắt mà bạn biết được rằng đối phương có vui vẻ, thân thiện hay là đang không thoải mái đối với bạn. Tuy nhiên để nhận biết được điều đó thì bạn cũng cần phải sử dụng kỹ năng quan sát của mình rất nhiều và bạn có thể dễ dàng nhận biết được tâm trạng của đối phương qua cách nhận biết sau đây:

Đối phương đang chau mày, mí mắt khép, mắt trợn trừng với bạn có nghĩa là họ đang rất bực tức về một điều gì đó đã và đang xảy ra.

Khi bạn thấy mí mắt của đối phương mở to, chân mày sát nhau thì lúc này họ đang sợ hãi một điều gì đó.

Còn khi mi trên đang được thả lỏng, chân mày chau lại nghĩa là bạn đang nhận được sự coi thường từ đối phương.

Còn vô số cách nhận biết khác, đây là một số cách tôi muốn chia sẻ để bạn có thể hiểu hơn về các biểu cảm và cách nhận biết sao cho chính xác, tù đó có thể đưa ra cho mình những cách ứng xử tiếp theo sao cho phù hợp.

4. Quan sát qua hơi thở của đối phương

Hơi thở cũng là một yếu tố giúp bạn quan sát tâm trạng của đối phương chính xác, có rất nhiều cách biểu hiện mà con người không thể nào mà ra lệnh cho hơi thở của mình được vì vậy đây là cách giúp bạn đưa ra kết luận khá chuẩn dành cho đối phương của mình. Hãy xem chúng có biểu hiện như thế nào nhé:

Nếu như bạn thấy đối phương có hơi thở tăng lên thì có nghĩa là họ đang bị căng thẳng và lo lắng có thể là do vấn đề bạn vừa đưa ra.

Còn nếu như họ có hơi thở một cách nặng nề thì có lẽ là họ đang bị bạn thu hút.

Có rất nhiều các biểu hiện khác nhau, mỗi một biểu hiện cụ thể sẽ cho chúng ta một sắc thái tình cảm khác nhau. Vì vậy mới nói, kỹ năng quan sát không bẩm sinh có mà là do quá trình rèn luyện học tập tạo ra.

5. Quan sát qua cử chỉ, hành động của đối phương

Cử chỉ, hành động của một ai đó sẽ khiến cho bạn dễ dàng nhận biết một cách chính xác tình cảm và suy nghĩ của đối phương. Và để có được kỹ năng quan sát hành động cơ thể này bạn cũng sẽ phải bỏ công ra học hỏi thì mới có được. Hãy xem một số biểu hiện cụ thể sau đây nhé:

Khi thấy họ ngồi chống cằm đồng nghĩa với việc họ đang cảm thấy chán với những gì bạn đang trình bày.

Khi bạn thấy đối phương khoanh tay có nghĩa là họ vẫn chưa thực sự mở lòng để chia sẻ hết tâm tư tình cảm hoặc là vấn đề nào đó với bạn.

Khi thấy họ đưa một tay ra sau gáy nghĩa là bạn đang bị họ lừa dối một điều gì đó.

Ngoài ra thì những hành động bất ngờ được thể hiện bởi đối phương cũng sẽ mang ý nghĩa của nó, chẳng hạn như bạn đang nói, đối phương bất chợt nhìn đồng hồ, điều này thể hiện là họ đang rất vội hoặc là có một điều gì đó phải làm ngay mà không thể tiếp tục nói chuyện tiếp với bạn. Cũng có trường hợp bạn đang đề cập một vấn đề nào đó mà thấy đối phương thay đổi thế ngồi, hành động này sẽ có hai khả năng. Khả năng thức nhất đó là họ cảm thấy hào hứng với những điều bạn đang nói, còn khả năng thứ hai đó là họ cảm thấy buồn chán hơn về điều đó.

Vì vậy, qua đây các bạn có thể lựa theo những cách biểu cảm trên khuôn mặt, ánh mắt, hơi thơ hay ngôn ngữ cơ thể của người đối diện mà phán đoán xem họ đang nghĩ gì, đang có thái độ và tình cảm gì đối với chúng ta từ đó sẽ có cho mình những cách ứng xử sao cho phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

6. Quan sát trang phục, cách chăm chút để đánh giá tình huống

Nếu một người mong chờ cuộc gặp gỡ với bạn, họ sẽ chăm chút kỹ lưỡng cho cuộc gặp đó. Cách họ thể hiện chính là ăn mặc đẹp, giữ phong thái tự tin. Và ngược lại, họ chỉ ăn mặc lôi thôi, không chịu chăm chút nếu đối phương là người không được để tâm. Chỉ một chút quan sát, bạn có thể nhận diện được điều này.

III-Giỏi quan sát sẽ dẫn đến thành công. Tại sao lại như vậy?

Theo bạn thì yếu tố nào dẫn đến thành công? Sự nhiệt huyết, chăm chỉ hay là trình độ? Cả ba yếu tố này đều đúng tuy nhiên thì nó chưa đủ. Tôi nhớ đã từng có một nhà bác học nào đó nói như thế này: “Bậc thang quan trọng để rút ngắn  điểm đến thành công cần chính là kỹ năng quan sát, lập luận trước khi  giải quyết mọi vấn đề”, đây cũng là câu nói mà tôi rất thích. Nó cũng được coi như một triết lý sống đối với những đang nuôi khát vọng để thành công vậy.

Đôi khi, chưa chắc có trình độ, bỏ tâm huyết và đam mê vào công việc thì bạn sẽ trở thành người thành công, mà nó còn cần sự xuất hiện của rất nhiều các yếu tố khác điển hình chính là sự quan sát.  Quan sát mà tôi muốn nói ở đây không phải là việc nhìn người khác một cách qua loa để nhận diện mà cần phải có sự nhìn nhận kỹ càng, nhìn để phân tích rồi có thể đưa ra được nhận xét và đánh giá về sự vật, hiện tượng hoặc là một người nào đó.

Yếu tố quan sát vô cùng quan trọng và nó cần thiết đối với tất cả mọi người, quan sát chi tiết sẽ cho bạn những kết luận chính xác và giúp bạn tránh được những sai lầm không đáng có xảy ra và đương nhiên rồi, bạn càng hạn chế dược sai sót xảy ra trong công việc đồng nghĩa với việc bạn đang thực hiện nhiệm vụ một cách xuất sắc và đây là nền tảng vững chắc dẫn bạn đến thành công trên con đường sự nghiệp của mình.

Phương pháp rèn luyện kỹ năng quan sát

Mỗi chúng ta khi sinh ra không ai là hoàn hảo cả, tất nhiên mỗi người sẽ có những thế mạnh riêng nhưng không phải là tất cả. Có người giỏi trình độ mà không có kỹ năng mềm thì cũng không có tác dụng. Ngược lại có người lại rất giỏi về các kỹ năng mềm mà lại không có trình độ chuyên môn cao thì công việc cũng sẽ khó mà thăng tiến được.

Đó chính là lý do mà mỗi chúng ta đều phải tích cực học hỏi và rèn luyện thêm những kiến thức và kỹ năng mà mình chưa có hoặc đang rất yếu. Có như vậy thì bạn mới có cơ hội bước tiếp trên con đường mà đích đến là thành công. 

Để có được những kỹ năng mềm này thì bạn cần phải có phương pháp học tập và rèn luyện một cách khoa học, hãy xem những gợi ý dưới đây có giúp ích được gì cho bạn không nhé:

1. Khả năng nhẫn nại

Khi tham gia một môi trường mới hoặc bước vào cuộc giao tiếp với người lạ, bạn phải biết nhẫn nại. Nhẫn nại quan sát cử chỉ, hành động của họ, nhẫn nại trò chuyện để khám phá những điều mới mẻ. Nếu bạn vội vàng, bạn sẽ bỏ qua nhiều chi tiết nhỏ nhoi nhưng đắt giá hoặc bạn không thể quan sát được cảm xúc của con người. Do đó, trước tiên bạn phải nhẫn.

2. Khả năng tập trung và phân tích

Đừng tưởng rằng khả năng tập trung sẽ rất dễ rèn luyện, thực chất nó rất khó bởi xung quanh chúng ta luôn tồn tại nhiều điều chi phối ánh mắt, cảm xúc và suy nghĩ của ta. Và bạn không thể nhận ra được điều gì nếu bạn cứ nhìn hoặc nghĩ về nơi khác mà không tập trung vào người đối diện. Tập trung không phải nhìn chăm chăm vào một điểm mà bạn còn phải đặt cả tâm trí mình vào. Hơn nữa, bạn cũng phải rèn luyện óc phân tích để đánh giá sơ bộ về sự vật, hiện tượng hoặc cong người để đưa ra cách ứng phó phù hợp.

3. Thấu hiểu cảm xúc

Thấu hiểu cảm xúc là mấu chốt quan trọng nhất để bạn rèn luyện kỹ năng quan sát. Bởi trong giao tiếp, mục đích cao nhất chính là sự thấu hiểu. Nếu chỉ nhìn nhận sự việc thông qua vẻ ngoài nhưng không thấu hiểu sự thật đằng sau đó sẽ làm bạn khó rèn luyện tốt kỹ năng quan sát.

4. Cởi mở, thân thiện

Tâm trạng và tinh thần rất quan trọng đối với việc bạn đánh giá một sự vật, hiện tượng nào đó. Cụ thể là nếu bạn cởi mở và coi mọi thứ xung quanh đều thân thiện và đáng chân trọng thì bạn sẽ có những sự quan sát tích cực hơn. Và sự cởi mở sẽ giúp bạn thấy rằng thế giới xung quanh luôn có nhiều điều để cho bạn tiếp thu và học hỏi. Vì vậy đây là giải pháp khá hữu dụng dành cho bạn nếu như đang muốn rèn luyện kỹ năng quan sát.

Bạn cần có tinh thần cởi mở trước khi tiến hành quan sát, cụ thể là có niềm tin tích cực rằng luôn có nhiều điều mà chúng ta có thể học hỏi được từ mọi người và thế giới xung quanh. Khi bắt đầu quan sát với niềm tin này, bạn sẽ có nhiều khả năng sẽ đạt được những kết quả tích cực. Trái lại, nếu không cởi mở và thiếu niềm tin, thì việc quan sát của bạn sẽ không đạt được kết quả khả quan.

5. Có mục đích

Bằng cách cởi mở, bạn đang chuẩn bị cho việc học hỏi. Tuy nhiên, bạn cũng cần học hỏi một cách có chủ ý, nghĩa là biết mục tiêu của mình trong việc quan sát. Chẳng hạn, nếu bạn muốn trở thành một nhân viên Marketing giỏi hơn thì bạn nên quan sát điều gì trong thế giới xung quanh giúp bạn đạt được điều đó. Hoặc nên tránh mắc phải sai lầm nào. Nếu bạn có mục đích rõ ràng trong việc quan sát, bạn sẽ tập trung hơn vào những điều đó và nâng cao cơ hội tìm thấy các thông tin hữu ích.

Xác định được mục đích sẽ giúp bạn có được những quan sát hữu ích hơn vfa không làm mất thời gian của bạn. Vì sao lại như vậy? Tôi sẽ lấy một ví dụ cụ thể để bạn dễ hình dung nhé: Bạn muốn trở thành một trưởng phòng kinh doanh, bạn sẽ phải quan sát tất cả những việc làm, hành động hoặc cử chỉ của người quản lý xem phong cách của họ ra sao, họ đang ứng xử với nhân viên của mình như thế nào và cách xử lý với những vấn đề phát sinh xảy ra có linh hoạt hay không?… tất cả những điều đó được gọi là quan sát có mục đích mà bạn cần phải thực hiện trước khi trở thành một người quản lý.

6. Đa giác quan

Đây là một cách giúp bạn sẽ quan sát nhanh hơn, Việc bạn quan sát sự việc bằng mắt đương nhiên không thể bằng được việc bạn sử dụng nhiều giác quan khác nhau. Thường thì trong khi quan sất điều gì đó, chúng ta sẽ sử dụng các giác quan như là mắt, tai và mũi,… đây là cách giúp bạn sẽ phân biệt và quan sát được tối đa sự vật hiện tượng cho mục đích của mình.

Bạn có thể quan sát bằng tai và bằng trái tim, tùy thuộc vào những gì bạn muốn biết, có lẽ bạn cần sử dụng cả mũi và những ngón tay để chạm vào. Quan sát là một bài tập sử dụng đa giác quan, không chỉ phải nghe những gì người khác nói mà còn chú ý đến ngôn ngữ cơ thể của họ từ ánh mắt, cử chỉ, giọng điệu… Hãy quan sát toàn diện và sử dụng tất cả giác quan, điều này giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề, hoặc tình huống trải nghiệm.

7. Chậm lại và hướng ngoại nhiều hơn

Thật khó để có thể quan sát khi bạn luôn trong tình trạng vội vã. Để quan sát tốt đòi hỏi bạn phải dừng lại, nhìn, lắng nghe và sẵn sàng đối mặt những trải nghiệm xung quanh. Không có sự tĩnh lặng, phần lớn sức mạnh của sự quan sát sẽ biết mất. Bạn sẽ bỏ lỡ nhiều thông tin bởi chỉ lướt qua bề mặt của các sự vật, sự việc mà bạn quan sát.

Đối với cuộc sống hiện tại, tốc độ làm việc của con người giống như một cái máy vậy, bất kể là việc gì từ ăn, uống, nghỉ ngơi hay là làm việc đều phải được diễn ra một cách nhanh chóng để không lãng phí quỹ thời gian quý báu của mình. Tuy nhiên đối với việc quan sát, chậm đôi khi lại có tác dụng hơn cả. Điều gì sẽ xảy ra nếu như bạn quan sát theo kiểu qua loa, chỉ liếc qua vài giây rồi thôi? Đó chỉ là cách làm chống đối không mang lại hiệu quả dẫn đến có thể đánh giá sai sự thật.

8. Loại bỏ các yếu tố gây phiền nhiễu

Khả năng quan sát phụ thuộc vào mức độ tập trung của bạn. Các nghiên cứu khoa học cho thấy rằng phải mất 15 phút để lấy lại sự tập trung sau khi bị quấy nhiễu. Do đó, rất cần thiết để giảm các yếu tố gây phiền nhiễu hoặc loại bỏ chúng hoàn toàn.

Nếu như bạn đang trong quá trình học tập và rèn luyện sự quan sát thì đây là cách có thể đem lại hiệu quả tối đa cho bạn. Việc quan sát rất cần sự tập trung vì vậy mà hãy loại bỏ những thứ phiền hà không cần thiết chẳng hạn như là âm thanh phát ra từ máy phát nhạc, những tiếng chuông kêu từ điện thoại haowcj là những vật thể nào đó gây ra tiếng ồn,…  tất cả những thứ đó cần phải loại bỏ ra khỏi khoảng thời gian này như vậy bạn sẽ nhận ra được nhiều điều hơn khi quan sát. 

9. Chú ý đến các chi tiết nhỏ

Tất cả các vật thể lớn và chi tiết lớn đều dễ quan sát nhưng chú ý đến các chi tiết nhỏ sẽ khiến bạn trở thành một người quan sát tốt hơn. Chẳng hạn, nhìn thấy điện thoại trên tay ai đó là một chi tiết lớn nhưng quan sát điện thoại đó hiệu gì cùng các sticker phía sau là một phẩm chất của một người quan sát tốt. Tại nơi làm việc, hầu như luôn luôn, các chi tiết nhỏ bị bỏ qua. Tuy nhiên, các chi tiết nhỏ đều có lí do của nó và việc kết nối các chi tiết này với sự kiện hoặc con người sẽ giúp đưa ra suy luận chính xác. Hãy để ý nhiều hơn đến các chi tiết nhỏ và bạn sẽ thấy sự khác biệt trong chất lượng công việc của bạn.

Đừng nên bỏ qua những chi tiết dù là nhỏ nhất có liên quan đến sự vật hiện tượng bạn cần quan sát, đôi khi những điều nhỏ nhạt này lại có tác dụng lớn đến kết quả quan sát của bạn. Có thể nó sẽ là mấu chốt của vấn đề hoặc cũng có thể nó là nguyên nhân chính của cuộc điều tra nào đó. Vì vậy đã quan sát thì bạn nên thu thập tất cả những gì liên quan hoặc có khả năng ảnh hưởng tới mục đích bạn đang cần thực hiện để tránh bỏ qua những yếu tố có lợi cho việc quan sát.

10. Không phán xét

Để trở thành một người quan sát tốt, bạn phải trung lập. Đừng đưa ra cảm xúc cá nhân hoặc phán xét khi quan sát bởi những điều đó sẽ tạo ra sự thiên vị. Khi cảm xúc cá nhân hoặc định kiến bị kéo vào, bạn sẽ không còn nhìn thấy những gì đang diễn ra mà bạn chỉ thấy các sự việc, sự vật bị bóp méo theo nhận thức của bạn. Một người quan sát tốt sẽ bỏ qua cảm xúc cá nhân và nhìn mọi thứ theo cách chúng đang diễn ra.

Đây là việc làm rất hay xảy ra trên thực tế, nhiều người thường đánh giá một sự vật hiện tượng hoặc là một ai đó qua tình cảm của bản thân hoặc là do hình thức. Đây là việc làm thể hiện sự không chuyên nghiệp trong cách làm việc và giải quyết các vấn đề. Để đánh giá đúng tính chất của các sự vật hiện tượng thì bạn cần phải dựa trên rất nhiều các yếu tố khác nhau và dựa vào cả kết quả mà bạn quan sát được, như vậy mới không bỏ qua những nhân tài hoặc là nhận ra được bản chất thật của một sự vật khác đối với chúng ta.

11. Hiểu Rõ Đối Tượng Quan Sát

Dù đang quan sát gì, bạn sẽ quan sát tốt nhất khi hiểu rõ về đối tượng của mình. Kết hợp giữa điều bạn thấy và điều bạn biết là một phần quan trọng của việc quan sát, và bạn chỉ có thể trở thành người quan sát có hiểu biết khi biết rõ cách một nhóm, một nơi hoặc một quá trình thường vận hành.

12. Thử Điều Gì Đó Mới

Bạn có thể phát triển kỹ năng quan sát bằng cách đến một nơi mới hoặc thử làm gì đó khác biệt. Điều này sẽ tự nhiên nâng cao nhận thức của bạn và khiến bạn tập trung hơn. Càng thực hiện điều này thường xuyên thì kỹ năng quan sát của bạn sẽ càng được cải thiện. Một mẹo hữu ích là đến viện bảo tàng hoặc phòng triển lãm tranh – những nơi mở ra cho bạn cơ hội trải nhiệm nhiều điều mới và quan sát cận cảnh những điều đó.

13. Loại Bỏ Điều Làm Bạn Mất Tập Trung

Khả năng quan sát của bạn phụ thuộc vào việc bạn tập trung tốt đến mức nào. Trong quyển sách xuất bản năm 1987 mang tênPeopleware, Tom DeMarco và Timothy Lister cho biết rằng chúng ta mất 15 phút để lấy lại sự tập trung sau khi bị phân tâm. Do đó, việc giảm thiểu hoặc loại bỏ hoàn toàn các yếu tố gây xao nhãng là điều rất quan trọng.

Bạn có thể áp dụng những kỹ thuật như nghe chủ động và đưa mình vào trạng thái dòng chảy để tập trung và giảm thiểu các tác nhân gây mất tập trung.

14. Kiểm Tra Khả Năng Gợi Nhớ Thông Tin

Trí nhớ là một phần không chủ chốt trong quan sát. Một phương pháp hiệu quả giúp phát triển trí nhớ dài hạn là chọn ra một ngày hoặc một sự kiện trong quá khứ. Sau đó, viết ra nhiều thông tin nhất mà bạn có thể nhớ được. Bạn viết càng chi tiết thì càng tốt.

15. Phát Triển Kỹ Năng Tư Duy Phản Biện

Khả năng tư duy phản biện là trọng tâm của việc quan sát. Khả năng đặt câu hỏi, lập luận và phân tích những điều bạn quan sát có thể làm nên hoặc phá hỏng thành quả từ quá trình quan sát của bạn.

Tư duy phản biện là một kỹ năng và có rất nhiều công cụ và kỹ thuật khác nhau mà bạn có thể áp dụng để phát triển nó.

IV-Tổng kết

Quan sát là quá trình tập trung vào một đối tượng hoặc một người để thu thập thông tin nhằm đánh giá một cách nghiêm túc. Đó không chỉ là nhìn một cách bị động, mà là sử dụng tất cả các giác quan của mình để quan sát. Quan sát tốt giúp bạn thu thập được nhiều thông tin hơn và làm việc hiệu quả hơn.

Để cải thiện cách bạn quan sát con người, địa điểm, sự kiện và sự việc xảy ra xung quanh, bạn hãy bắt đầu từ việc hiểu rõ đối tượng quan sát, quan sát chậm lại, loại bỏ các yếu tố gây mất tập trung và thử những điều mới. Hãy mài giũa tư duy của bạn bằng các trò chơi mang tính thách đố, kiểm tra trí nhớ, viết hoặc vẽ ra những gì bạn quan sát được và nâng tầm kỹ năng tư duy phản biện của mình.

Tiếp Theo

Kỹ Năng Quản Lý Thời Gian

 Mỗi người chúng ta đều có 24h mỗi ngày, nếu không biết quản lý sắp xếp thời gian một cách khoa học, hợp lý sẽ khó có thể hoàn thành tốt những công việc một cách hiệu quả. Thời gian trôi qua là không thể lấy lại được, để tránh lãng phí thời gian quý giá, sau đây là một số cách quản lý thời gian hữu ích giúp các bạn thay đổi phát triển trong công việc.

1, Xác định mục tiêu

Xác định mục tiêu là cách quản lý thời gian khoa học nhất. Khi có mục tiêu rõ ràng bạn sẽ biết mình cần phải làm gì để đạt được mục tiêu đó. Đương nhiên việc để làm được việc đó bắt buộc bạn phải lên lịch trình cụ thể trong một khoảng thời gian bao lâu phải hoàn thành mục tiêu. Khi đó bạn sẽ làm chủ được thời gian và không để thời gian trôi đi một cách lãng phí.

2, Liệt kê những công việc cần phải làm

Liệt kê ra danh sách những công việc quan trọng cần phải làm trong ngày, trong tuần và trong tháng. Việc này sẽ giúp bạn dễ dàng quản lý được thời gian quý giá của mình. Bạn sẽ biết mình cần phải làm gì vào giờ nào, như vậy bạn sẽ không phải mất thời gian nhớ xem mình phải làm việc gì trong ngày hôm nay hoặc việc gì tiếp theo sau khi hoàn thành xong công việc nào đó.

3, Sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên

Sau khi liệt kê những công việc cần làm, bạn hãy dành chút thời gian kiểm tra lại xem công việc nào quan trọng cần phải làm trước, công việc nào có thể để lại sau. Những công việc quan trọng bạn hãy đánh dấu lại và làm ngay để đảm bảo công việc được hoàn thành đúng thời gian, sau đó hãy tiếp tục làm những công việc còn lại.

Việc sắp xếp kiểu này giúp bạn không phải vội vàng hay căng thẳng vì lỡ quên những việc quan trọng mà vẫn đảm bảo những công việc khác vẫn được giải quyết đúng thời hạn.

4, Tổng kết lại công việc

Trước khi kết thúc một ngày làm việc, bạn nên tổng kết lại công việc vào cuối ngày để xem bạn đã làm được những gì và chưa làm được gì, bạn đã mất bao nhiêu thời gian cho những công việc đó và có thật sự hiệu quả hay không. Quỹ thời gian bạn dành cho những công việc đó đã thật sự khoa học chưa, nếu có chỗ nào chưa hợp lý hãy tìm ra lý do và khắc phục để những lần làm sau sẽ rút ngắn được khoảng thời gian vàng ngọc để dành cho việc khác.

5, Tính kỷ luật và thói quen

Để sử dụng thời gian một cách khoa học bạn cũng phải tập cho mình tính kỷ luật và những thói quen tiết kiệm thời gian. Hãy đặt ra cho bản thân những quy tắc riêng và làm theo những quy tắc đó. Có thể thời gian đầu bạn cảm thấy khó khăn, nản chí nhưng hãy tập từ từ, bạn sẽ quen. Khi đó mọi thứ sẽ được theo ý và chắc chắn bạn sẽ thấy rằng bạn có nhiều thời gian hơn cho cuộc sống cũng như công việc, sẽ kết thúc tình trạng ngày nào cũng vội vàng lo chạy đua với thời gian nhưng mọi thứ lại không được như ý.

6, Tập trung

Tập trung là cách rất tốt để bạn không lãng phí thời gian. Khi làm công việc gì đó bạn hãy tập trung tất cả sức lực và trí tuệ cho công việc, điều đó không chỉ đem lại kết quả công việc cao mà còn giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Bởi khi tập trung bạn sẽ nhanh chóng hoàn thành công việc và có thời gian cho việc khác.

7, Lên thời gian cụ thể cho công việc

Để tiết kiệm thời gian, bạn nên lên thời gian cụ thể cho từng công việc như: Xác định thời gian bắt đầu, thời gian cho từng bước thực hiện, thời gian kết thúc và tổng thời gian để hoàn thành công việc đó là bao lâu. Khi đó bạn sẽ có một bảng kế hoạch chi tiết và thời gian cụ thể, không sợ bị ảnh hưởng đến kết quả công việc và không bị lãng phí những khoảng thời gian quý giá.

8, Sắp xếp nơi làm việc khoa học

Sắp sếp nơi làm việc khoa học giúp bạn không mất thời gian tìm kiếm những hồ sơ, tài liệu cần thiết khi cần. Một nơi làm việc lộn xộn với đống tài liệu mới - cũ, quan trọng - không quan trọng hỗn độn không chỉ khiến bạn cảm thấy rối mắt mà nó còn làm mất nhiều thời gian khi bạn cần tìm một loại tài liệu gì đó. Vì vậy hãy sắp xếp ngăn nắp và khoa học cho nơi làm việc khi đó bạn sẽ có thêm nhiều thời gian để không phải lãng phí thời gian cho những công việc vô bổ.

Khi bạn là người có mục tiêu, biết sắp xếp công việc một cách khoa học bạn sẽ cảm thấy quỹ thời gian như được nới rộng hơn. Vì vậy, ngay bây giờ bạn hãy tự kiểm lại bản thân một cách nghiêm khắc để xem mình đã quản lý thời gian như thế nào, có hiệu quả hay không, đã bị lãng phí thời gian vì những lý do gì… Khi đó bạn sẽ biết mình cần phải làm gì để không đánh mất thời gian vàng ngọc nữa.

Tiếp Theo

Kỹ Năng Giao Tiếp Trong Cuộc Sống

I. Kỹ năng giao tiếp là gì?

Kỹ năng giao tiếp hay còn được gọi là COMMUNICATION SKILLS, là tập hợp những quy tắc, cách ứng xử, tương tác được đúc kết bằng những kinh nghiệm trong quá trình giao tiếp hằng ngày. Tuy nhiên, bạn cũng có thể gọi nó là nghệ thuật giao tiếp. Bởi lẽ, nó không chỉ đơn thuần là giao tiếp mà còn bao gồm các kỹ năng khác như: Kỹ năng lắng nghe, thấu hiểu; kỹ năng sử dụng ngôn từ, hình thể; kỹ năng thuyết phục, đồng cảm… Để có được cải thiện và nâng cao kỹ năng giao tiếp, bạn cần phải thường xuyên rèn luyện và áp dụng nó ở mọi lúc mọi nơi.

II. Tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp
Có thể bạn cho rằng, chỉ là việc giao tiếp thông thường, thì sao phải quan tâm nhiều như thế? Đó là vì bạn chưa nhận ra tầm quan trọng của giao tiếp. Mỗi ngày, tùy vào công việc mà bạn tiếp xúc với nhiều hoặc ít người. Nhưng nếu bạn cứ chủ quan, không chú tâm trong câu chuyện của họ, không để tâm đến cảm xúc của họ, thì nhiều lần như vậy sẽ tạo cho bạn thói quen xấu và nó làm ảnh hưởng đến mối quan hệ đó. Hoặc nếu bạn gặp bạn bè hay khách hàng, bạn dùng ngôn ngữ và cách nói không phù hợp, liệu rằng bạn có ký được hợp đồng, tình bạn có bền vững hay không?
Vì thế, có thể thấy rằng giao tiếp là một kỹ năng cần thiết và đáng để chúng ta rèn luyện. Khi giao tiếp tốt, bạn sẽ chủ động được cuộc trò chuyện, giúp người đối diện luôn cảm thấy được quan tâm, tôn trọng. Điều này, đồng nghĩa với việc bạn sẽ có thêm nhiều người bạn mới, vị thế của bạn trong mắt người khác cũng tăng lên và mang lại những kết quả tốt cho sự nghiệp.

III. Biểu hiện hành vi ở các mức độ

Mức độ 1: Mức độ kém
Ở mức độ này, cá nhân chỉ vận dụng được năng lực trong những tình huống cơ bản nhất và sẽ cần rất nhiều chỉ dẫn từ người khác
Có khả năng diễn đạt được ý kiến của mình, dù không phải lúc nào cũng mạch lạc và chính xác
Chủ động lắng nghe, nhưng không biết cách khơi gợi được phản hồi của đối phượng.
Mức độ 2: Mức độ cơ bản
Ở mức độ này, cá nhân có thể vận dụng được năng lực trong những tình huống với độ khó trung bình và vẫn thường cần được hỗ trợ, hướng dẫn từ người khác.
Có khả năng diễn đạt rành mạch tới nhiều đối tượng, tuy nhiên ngôn ngữ và giọng điệu trong nhiều trường hợp không chính xác
Có ý thức khơi gợi giao tiếp hai chiều, dù đôi khi không thực sự khéo léo
Chủ động lắng nghe, thể hiện được thái độ quan tâm tới đối phương
Mức độ 3: Mức độ khá
Ở mức độ này, cá nhân có thể vận dụng được năng lực trong những tình huống khó khăn, dù đôi khi vẫn cần được chỉ dẫn từ người khác.
Có khả năng diễn đạt rành mạch, rõ ràng các nội dung cơ bản tới nhiều đối tượng khác nhau.
Thường vận dụng được đúng giọng điệu và ngôn ngữ trong các trường hợp giao tiếp
Thường xuyên lắng nghe, quan tâm tới đối phương và biết khơi gợi giao tiếp hai chiều một cách khéo léo
Mức độ 4 - Mức độ tốt:
Ở mức độ này, cá nhân có thể vận dụng được năng lực trong những tình huống khá khó khăn, mà hầu như không cần hướng dẫn.
Có khả năng thuyết trình rành mạch các khái niệm phức tạp tới nhiều đối tượng khác nhau
Xử lí khéo léo được các tình huống phát sinh trong giao tiếp, linh hoạt trong cách sử dụng ngôn ngữ và giọng điệu
Nắm rõ những gì mình cần truyền đạt đến người nghe
Biết lắng nghe và thường chấp nhận những phản hồi mà người khác dành cho mình
Mức độ 5 - Mức độ xuất sắc:
Ở mức độ này, cá nhân chủ động vận dụng được kĩ năng này trong cả những tình huống đặc biệt khó khăn. Cá nhân có thể tự tin truyền đạt kĩ năng này cho người khác.
Tự tin trình bày các vấn đề phức tạp và nhạy cảm tới mọi đối tượng (từ các đối tượng lãnh đạo cấp cao, người ngang hàng hoặc các đối tượng yếu thế hơn)
Luôn tạo được ấn tượng là một người biết lắng nghe và sẵn sàng chấp nhận phản hồi mà người khác dành cho mình
Ngôn ngữ và giọng điệu linh hoạt, có sức thuyết phục và gây được ảnh hưởng lên người khác
Có chiến lược rõ ràng trong giao tiếp.

IV. Yếu tố cải thiện kỹ năng giao tiếp

1. Kỹ năng quan sát trong giao tiếp
Kỹ năng này sẽ giúp bạn biết cách điều chỉnh hành vi và lời nói cho phù hợp. Ví dụ, khi người nói đang vui vẻ, bạn có thể tiếp tục cười đùa, tám dóc. Nhưng khi người nói đang tức giận, thay vì cứ mải “chém gió”, bạn nên để họ yên tĩnh. Hoặc bạn hãy tìm cách giúp họ “giải nhiệt”. Hoặc khi người nói buồn chán, hãy nói những lời an ủi họ,…

Nếu biết quan sát bạn sẽ dễ dàng nắm bắt được tâm trạng, cảm xúc, thái độ, hành vi... của đối tượng để đưa ra những phản hồi phù hợp.
2. Sử dụng ngôn ngữ cơ thể
Trong cuộc trò chuyện, từ dáng đứng, ngồi, ánh mắt, biểu cảm của bạn đều ảnh hưởng đến người khác. Do đó, bạn cần điều chỉnh ngôn ngữ cơ thể cho phù hợp, ví dụ như: Đứng thẳng hướng về phía họ, luôn nhìn vào mắt khi nói chuyện, mỉm cười, gật đầu thể hiện quan điểm, không dùng tay chỉ trỏ khi nó trò chuyện…
3. Giọng nói tự tin, rõ ràng.
Cách phát âm và chọn lọc từ ngữ khi nói cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp. Nếu bạn rụt rè, thiếu tự tin, nói chuyện quá nhỏ hoặc ngược lại bạn lớn tiếng, nói quá nhanh… sẽ khiến người khác khó nắm bắt thông điệp mà bạn muốn truyền tải.
Nếu là người nói chậm, bạn nên luyện tập cách nói to, nhanh và dứt khoát hơn. Hãy ngẩng cao đầu và nói một cách rõ ràng, khẳng khái.
4. Chủ động lắng nghe
Biết lắng nghe người khác nói, quan tâm vấn đề đang bàn bạc sẽ giúp bạn cải thiện được các kỹ năng khác cũng như gắn kết mối quan hệ khi giao tiếp. Để thể hiện sự lắng nghe, bạn nên kết hợp cùng ngôn ngữ cơ thể như mỉm cười, gật đầu, đưa ra những phản hồi một cách có suy nghĩ…
Người ta thường ví “Nói là bạc, im lặng là vàng, lắng nghe là kim cương”. Lắng nghe thực sự quan trọng trong mỗi cuộc giao tiếp. Và lắng nghe để đạt đến mức độ kim cương thì không đơn thuần là bản năng nữa mà là cả một quá trình rèn luyện. Lắng nghe để thấu hiểu, đồng cảm, để biết cách phân tích và đưa ra lời khuyên hữu ích. Lắng nghe tốt sẽ giúp mối quan hệ thêm gần gũi. Đồng thời, cuộc nói chuyện cũng cần được duy trì từ cả hai phía: người nói và người nghe.
Để học cách lắng nghe, rất đơn giản rồi, đừng ngắt lời đối phương, hãy tập trung nghe. Thi thoảng gật đầu, mỉm cười, … là những dấu hiệu cho người nói biết rằng bạn vẫn đang chú ý và quan tâm tới họ.
5. Điều khiến cảm xúc
Đỉnh cao của kỹ năng giao tiếp chính là sự cảm thông, thấu hiểu. Bởi giao tiếp là hoạt động cho nhận giữa 2 hoặc nhiều người, Vì vậy, bạn cần phải thấu hiểu cảm xúc của người khác và điều khiển cảm xúc của mình cho phù hợp. Như thế, bạn sẽ đạt được mục đích giao tiếp.

V. Tổng kết
Có thể thấy, giao tiếp là một kỹ năng quan trọng, ảnh hưởng lớn tới công việc và cuộc sống. Không phải ai sinh ra đã giao tiếp tốt, biết cách trò chuyện hay, hấp dẫn. Có những người được coi là “có tài ăn nói’’, hoạt ngôn, dễ bắt chuyện,… Thế nhưng, bản thân họ cũng cần phải cố gắng, vận dụng liên tục, nắm bắt cơ hội. Ai cũng có những cơ hội riêng, cũng có thể chạm tới thành công nếu không ngừng phấn đấu.

Tiếp Theo

Lời Dạy Khổng Tử

Những lời dạy quý giá của Đức Khổng Tử

Đọc hết mới là người trọng đạo lý, hiểu hết mới mong có nhân cách hơn người

Hình hài của mẹ của cha

Trí khôn đời dạy, đói no tự mình

Sang hèn trong kiếp nhân sinh

Buồn vui sướng khổ thường tình thế thôi

Không hơn hãy cố gắng bằng người

Cho thiên hạ khỏi ai cười ai khinh

Có chí thì ham học

Bất chí thì ham chơi

Trí khôn tạo nên người

Đức nhân tìm ra bạn

Thành đạt nhờ đức dày

Làm nên nhờ có thầy

Đủ đầy nhờ có bạn

Gái ngoan nhờ đức hạnh

Trai mạnh nhờ lực cường

Tươi đẹp lắm người thương

Lực cường nhiều kẻ mạnh

Dễ thích nghi thì sống

Biết năng động thì nên

Đủ tài trí làm nên

Đủ sức bền thì thắng

Biết mình khi hoạn nan

Hiểu bạn lúc gian nguy

Nghèo hèn bởi tự ti

Ngu si vì tự phụ

Tài đức cao hơn phú

Hạnh phúc đủ hơn giàu

Sống trung tín bền lâu

Tình nghĩa sâu hạnh phúc

Đủ tài thì đỡ cực

Đủ sức thì đỡ nghèo

Dốt nát hay làm theo

Hiểu biết nhiều thì lợi

Hỏng việc thì hấp tấp

Va vấp bởi vội vàng

Cảnh giác với lời khen

Bình tâm nghe lời trách

Quá nghiêm thì ít bạn

Dễ dãi bạn khinh nhờn

Không hứa hão là khôn

Không tin xằng ít vạ

Làm ơn đừng mong trả

Được ơn nhớ đừng quên

Nhu nhược bị ép trèn

Quá cương thì bị gãy

Cái quý thì khó thấy

Dễ lấy thường của tồi

Của rẻ là của ôi

Dùng người tội sinh vạ

Đẹp lòng hơn tốt mã

Nền nã hơn kiêu kì

Thận trọng từng bước đi

Xét suy khi hành động

Hiểu biết nhiều dễ sống

Luôn chủ động dễ thành

Thận trọng trước lợi danh

Giữ mình đừng buông thả

Tránh xa phường trí trá

Tai vạ bởi nể nang

Tài giỏi chớ khoe khoang

Giàu sang đừng kênh kiệu

Học bao nhiêu vẫn thiếu

Hiểu bao nhiêu chẳng thừa

Nhân đức chớ bán mua

Được thua không nản trí

Đủ đức tài bớt lụy

Đủ dũng khí chẳng hàng

Có vợ đảm thì sang

Có bạn vàng thì quý

Đói nghèo vì bệnh sĩ

Quẫn trí dễ làm liều

Tỉnh táo với tình yêu

Biết điều khi yếu thế

Lo việc nhà chớ kể

Ân nghĩa chớ đếm đong

Người phúc lộc nhờ nguồn

Sống bất nghĩa tai ương

Sống bất lương tù ngục

Phải cầu xin là nhục

Phải khuất phục là hèn

Hay đố kị nhỏ nhen

Hay ép trèn độc ác

Lắm gian truân càng sáng

Nhiều hoạn nạn càng tinh

Với mình phải nghiêm minh

Với chúng sinh thân ái

Đang thắng phòng khi bại

Gặt hái phòng mất mùa

Thói quen thường khó chừa

Say sưa thường khó tỉnh

Sống ỉ lại ăn sẵn

Dễ bạc phân tán mình

Sống dựa dẫm ngu đần

Sống bất cần phá sản

Hay đua đòi hoạn nạn

Quá nể bạn tai ương

Gia đình trọng yêu thương

Sống nhịn nhường hỉ hả

Thiếu tình thương man trá

Gắn vàng đá cũng tan

Biết dạy dỗ con ngoan

Chịu bảo ban con giỏi

Tinh khôn nhờ học hỏi

Cứng cỏi nhờ luyện rèn

Sống vì nhau dễ bền

Sống vì tiền đổ vỡ

Rèn con từ mới nở

Khuyên vợ lúc mới về

Muốn hiểu cần lắng nghe

Khốn nạn quên mẹ cha

Tốt đẹp hãy bày ra

Xấu xa nên đậy lại

Có ích thì tồn tại

Có hại thì diệt vong

Nhiều tham vọng long đong

Lắm ước mong lận đận

Hay vội vàng hối hận

Quá cẩn thận lỗi thời

Biết được người là sáng

Hiểu được bạn là khôn

Khiêm tốn là tự tôn

Kiêu căng là tự sát

Hứa trước thì khó đạt

Hèn nhát thì khó thành

Thù hận bởi lợi danh

Tranh giành vì chức vị

Giàu sang hay đố kị

Tài trí sinh ghét ghen

Tham giàu thì cuồng điên

Tham quyền thì độc ác

Vì tiền thì dễ bạc

Vì tình nghĩa bền lâu

Người hiểu nói trọn câu

Người dốt tâu phách lối

Có quyền thì hám lợi

Có tội thường xum xoe

Khờ dại hay bị lừa

Nó bừa hay vạ miệng

Đa ngôn thì tai tiếng

Ngậm miệng dễ được tin

Hám lợi hay cầu xin

Hám quyền hay xu nịnh

Thật thà hay oan trái

Thẳng thắn hay bị hại

Thông thái hay bị ngờ

Chiều con quá con hư

Tiền của dư con hỏng

Giàu mạnh thường thao túng

Nghèo vụng dễ theo đuôi

Người tài giỏi khó chơi

Kẻ trây lười khó bảo

Thành tâm thì đắc đạo

Mạnh bạo việc dễ thành

Quân tử thì trọng danh

Tiểu nhân thì trọng lợi

Bất tài hay đòi hỏi

Lộc lõi khó khiêm nhường

Tình nghĩa thường khó quên

Nợ nhân duyên khó trả

Khó thuần phục kẻ sĩ

Khó phòng bị tướng tài

Biết chấp nhận thảnh thơi

Hay hận đời đau khổ

Của quý thì khó giữ

Con cầu tự khó nuôi

Nhà dư của hiếm hoi

Nhà lắm người bạc cạn

Khó gần người quá sạch

Vắng khách tại quá nghèo

Dễ nổi danh kị hiền

Dễ kiếm tiền khó giữ

Kiếp người là duyên nợ

Lành vỡ lẽ thường tình

Bại thành từ lực trí

Thời gian đừng uổng phí

Biết suy nghĩ sâu xa.

Vững vàng khi thành bại

Cần học và hành mãi

Sẽ gặt hái thành công 

Tiếp Theo

Câu Chuyện 3 × 8 = 23 Và Khổng Phu Tử

 Khổng Tử là nhà tư tưởng, triết học, chính trị lỗi lạc Trung Hoa. Qua câu chuyện về phép tính 3 x 8 = 23, ông dạy học trò của mình bài học về sự nhường nhịn vô cùng sâu sắc.

 Trong số học trò, Nhan Uyên là môn đệ thông minh, tốt bụng lại ham học hỏi nên được Khổng Tử hết mực yêu quý.

Một ngày nọ, trên đường đi làm, Nhan Uyên thấy đám đông ồn ào trước cửa tiệm vải. Anh bước đến hỏi, mới biết người mua và người bán đang tranh chấp. Người mua hét lớn: “3 nhân 8 là 23, sao ông cứ đòi ta 24 đồng?”

Nhan Uyên bèn đến trước mặt người mua, và nói: “Vị đại ca này, 3 nhân 8 là 24, sao có thể là 23 được? Anh tính sai rồi, không nên cãi lộn ầm ĩ nữa”.

Người mua không phục, chỉ thẳng mặt Nhan Uyên nói: “Ai cần ngươi phân xử hay sao? Ngươi biết tính toán sao? Muốn phân xử chỉ có cách tìm Khổng Phu Tử, đúng hay sai hãy để ông ấy định đoạt. Ta hãy tìm ông ấy để phân xử”.

“Được. Nếu Khổng Phu Tử nói anh sai, vậy xử lý sao?”, Nhan Uyên đáp. Người mua nói: “Nếu ta sai, hãy lấy đầu ta. Nhà ngươi sai thì sao?”. Nhan Uyên trả lời: “Nếu tôi sai, tôi sẽ từ quan”. Hai người đánh cuộc với nhau như thế và cùng đến gặp Khổng Tử.

Sau khi nghe xong câu chuyện, Khổng Tử nói: “3 nhân 8 là 23 đó. Nhan Uyên, con thua rồi, lấy mũ quan xuống đem cho người ta đi”.

Nhan Uyên trước giờ cũng chưa từng cãi lại sư phụ, anh đành tháo mũ xuống giao cho người mua vải. Nhưng hẳn nhiên, trong bụng anh ta không phục và cho rằng Khổng Tử đã già rồi đâm ra hồ đồ nên không muốn học ông ta nữa.

Một câu nói cứu 3 mạng người

Ngày hôm sau, Nhan Uyên quay lại lấy cớ nhà có việc muốn xin nghỉ học. Khổng Tử rất rõ tâm tư Nhan Uyên, nhưng không nói gì, chỉ gật đầu đồng ý. Trước khi từ biệt, ông không quên dặn Nhan Uyên hai câu: “Ngàn năm cổ thụ không náu thân, sát nhân không rõ chớ động thủ”

Trên đường về, gió thổi mây dâng, sấm rung chớp giật, trời muốn đổ mưa to. Nhan Uyên tiến đến một cây đại thụ mục rỗng bên ven đường, muốn tránh mưa. Anh đột nhiên nhớ lại lời Khổng Tử đã nói: “Ngàn năm cổ thụ không náu thân”, nên tránh xa cái cây này. Vừa rời đi, một tiếng sét rền vang đánh tan cây cổ thụ kia.

Nhan Uyên kinh ngạc: “Câu đầu sư phụ nói đã ứng nghiệm. Chẳng lẽ ta còn có thể sát nhân ư?”. Khi ông về tới nhà, trời cũng đã khuya. Không muốn kinh động người nhà, Nhan Uyên dùng bảo kiếm mang theo bên người để đẩy chốt cửa phòng nơi thê tử đang ngủ.

Đến bên giường, Nhan Uyên vô cùng tức giận khi thấy hai người đắp chung chăn, bèn giơ kiếm định chém, lại nghĩ đến câu nói thứ hai của Khổng Tử: “Sát nhân không rõ chớ động thủ”, bèn đốt đèn lên xem, hóa ra một người là thê tử, người kia là muội muội của anh.

Bài học về sự nhường nhịn

Ngày hôm sau, Nhan Uyên quay trở lại, thấy Khổng Tử liền quỳ xuống nói: “Sư phụ, hai câu người nói đã cứu ba người là con, vợ con và muội muội của con đó. Sao người lại biết trước chuyện sẽ xảy ra vậy?”.

Khổng Tử đỡ Nhan Uyên dậy và nói: “Ngày hôm qua thời tiết khô nóng, đoán chừng sẽ có cơn dông, nên ta nhắc nhở con ''ngàn năm cổ thụ không ai náu thân''. Con lại mang khí bực trong người, trên thân đeo bảo kiếm, cho nên ta khuyên con ''sát nhân không rõ chớ động thủ”.

Nhan Uyên vừa vái lạy vừa nói: “Sư phụ liệu sự như thần, đệ tử mười phần kính nể”.

Khổng Tử lại nói tiếp: “Ta biết rõ con xin phép về nhà nghỉ là mượn cớ, thật ra cho rằng ta đã già nên hồ đồ rồi, không muốn học nữa. Con nghĩ xem, ta nói 3 nhân 8 bằng 23 là đúng, con thua, bất quá là thua cái mũ quan kia. Nếu ta nói 3 nhân 8 bằng 24 mới đúng, người mua kia thua, đây là một mạng người đó. Vậy con nói xem, chức vị quan trọng hay mạng người quan trọng hơn?”.

Nhan Uyên bỗng nhiên tỉnh ngộ, quỳ gối trước mặt Khổng Tử mà thưa: “Sư phụ trọng đại nghĩa, coi nhẹ tiểu tiết, đệ tử còn tưởng rằng sư phụ vì lớn tuổi mà thiếu minh mẫn, đệ tử hổ thẹn vạn phần”.

Từ đó về sau, bất luận Khổng Tử đi đến đâu, Nhan Uyên theo đến đó không rời sư phụ.

Tiếp Theo

Những Câu Nói Hay Và Ý Nghĩa Của Gia Cát Lượng

Ảnh Minh Họa

Gia Cát Lượng là Thừa Tướng, Công Thần Khai Quốc, nhà Chính Trị, nhà Ngoại Giao, chỉ huy quân sự, nhà giáo dục, và cũng là một nhà phát minh kỹ thuật nổi tiếng của nhà Quý Hán (Thục Hán) thời Tam Quốc.Ông được cho là một trong những chiến lược gia vĩ đại và xuất sắc nhất trong thời Tam Quốc, và được so sánh với một chiến lược gia tài ba khác của Trung Quốc là Tôn Tử.

Sau đây là những câu nói hay của Gia Cát Lượng có giá trị quý báu, cũng như lời răn dạy ở đời, giúp các hậu nhân rút ra bài học và kinh nghiệm trong cuộc sống.

1. Cúc Cung Tận Tụy, Tử Nhi Hậu Dĩ

Dịch nghĩa: Hết lòng tận tụy, đến chết mới dừng

Người quân tử một khi làm việc gì phải dốc hết lòng hết sức, tận tụy, nhiệt thành đến cùng, đến lúc chết mới thôi. Đây là phẩm chất luôn được đề cao, là chuẩn mực đánh giá người quân tử trong xã hội thời xưa.

Câu nói này khiến cho ta phải suy ngẫm, bởi trong xã hội hiện đại, con người ngày càng sống vì tư lợi cá nhân, nhiều người làm việc cốt cho có, coi công việc chung không phải là việc của mình. Lối sống hời hợt, thiếu tận tụy trong công việc của một bộ phận người trong xã hội đang làm mai một dần những phẩm chất quý báu của con người, là một “căn bệnh” cần mạnh tay chữa trị. 

2. Phi Đạm Bạc Vô Dĩ Minh Chí, Phi Ninh Tĩnh Vô Dĩ Trí Viễn

Dịch nghĩa: Không đạm bạc thì không tỏ rõ được chí hướng, không yên tĩnh thì không thể xây dựng được chí hướng cao xa.

Con người trong cuộc sống, nếu không sống trong cảnh đạm bạc, sống một cách giản dị thanh cao thì khó có thể tỏ rõ được chí hướng của mình. Cuộc sống danh lợi, vật chất sẽ che mờ lý trí, dễ khiến con người đánh mất đi chí hướng ban đầu của mình. Tương tự, nếu muốn có được chí hướng cao xa, có tầm nhìn sâu rộng, cần phải giữ được tâm tưởng thanh tịnh, yên bình.

Đây là lời răn dạy sâu sắc mà Gia Cát Khổng Minh gửi đến con trai mình, và cũng là bài học quý giá để người đời suy ngẫm. Đạm bạc ở đây không phải là cuộc sống ở ẩn, túng thiếu, mà ý chỉ một lối sống không màng danh lợi, không để vật chất che mờ lý trí. Tâm không tạp niệm, tư tưởng không rối ren ắt sẽ tỏ rõ được chí hướng cao rộng, sáng ngời.  

3. Quý Nhi Bất Kiêu, Thắng Nghi Bất Bội, Hiền Nhi Năng Hạ, Cương Nhi Năng Nhẫn

Dịch nghĩa: Cao quý không kiêu ngạo, chiến thắng không tự mãn, hiền tài vẫn phải khiêm nhường với người dưới, cương trực mà bao dung nhẫn nại.

Người quân tử dù ở địa vị cao, dù có lập được chiến công hiển hách cũng phải giữ được sự khiêm nhường, không tự cao tự đại, không lên mặt, tự mãn với người kém hơn mình mà phải luôn nhẫn nại bao dung, trong cương có nhu, ấy mới là bậc chính nhân quân tử. 

Đời người lúc thăng lúc trầm, ở nơi đỉnh cao cũng không vỗ ngực tự kiêu mới có thể được lòng người trên kẻ dưới. Ngược lại, những kẻ ỷ vào tài năng, địa vị hơn người mà dương dương tự đắc, thì suy cho cùng cũng chỉ là kẻ tầm thường.

4. Đãi Mạn Tắc Bất Năng Khai Tinh, Hiểm Táo Tắc Bất Năng Lý Tính

Dịch nghĩa: Lười nhác không thể tinh thâm, nóng nảy mạo hiểm không thể có lý tính

Mỗi một con người sinh ra ở đời đều có một sứ mệnh riêng, có một lợi thế, tài năng riêng của mình. Nếu lười nhác không chịu học hỏi, trau dồi hoàn thiện bản thân, hay chỉ biết tự thỏa mãn với những gì mình đang có hoặc đã đạt được thì muôn đời vẫn chỉ dậm chân tại chỗ, không thể đạt được đến độ uyên bác, tinh thông. Những người lười nhác thường sẽ dần thụt lùi so với xã hội, dễ trở thành kẻ thất bại vì không có chí tiến thủ.

Ngoài ra, mỗi người khi hành sự cũng cần phải giữ được tâm tính ôn hòa. Khi quá nóng nảy, mạo hiểm sẽ khó nghĩ được thông suốt, thiếu tỉnh táo dẫn đến đưa ra những quyết định sai lầm, có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

5. Viễn Lự Giả An, Vô Lự Giả Nguy

Dịch nghĩa: Người biết nhìn xa trông rộng sẽ được bình an, người vô lo vô nghĩ sẽ dễ gặp nguy hiểm

Dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng cần phải biết phân tích tình thế, biết nhìn xa trông rộng để bao quát được vấn đề, phải biết tính đến hệ quả của mỗi quyết định, tránh những sai lầm đáng tiếc xảy ra. 

Những quyết định nhanh chóng, nhất thời không có sự tính toán thường dễ dẫn đến sai lầm, đôi khi đem tới nguy hiểm khôn lường.

6. Thiếu Tráng Bất Nỗ Lực, Lão Đại Đồ Thương Bi

Dịch nghĩa: Thời trẻ đầy sinh lực không gắng sức, khi già cả sẽ chỉ biết đau thương

Một trong những hối tiếc lớn nhất của đời người là khi còn trẻ, sinh lực tràn đầy lại không biết cố gắng thực hiện ước mơ, hoài bão của mình, chỉ mải chạy theo những đam mê, thú vui phù phiếm. Đến khi tuổi đã xế chiều, sức cùng lực kiệt, có luyến tiếc vì quãng thời gian tuổi trẻ hoài phí thì cũng đã muộn màng.

Chính vì thế, người trẻ phải biết tận dụng sức lực, trí tuệ để làm nên đại sự, phải cháy hết mình với khao khát tuổi trẻ, có như vậy mới sống trọn vẹn, sống không nuối tiếc.

7. Thế Lợi Chi Giao, Nan Dĩ Kinh Viễn

Dịch nghĩa: Kết giao nhờ quyền thế, lợi ích khó bền lâu 

Những mối quan hệ xây dựng dựa trên quyền thế hay sự lợi dụng lẫn nhau về lợi ích thì không bao giờ gắn bó, tồn tại được lâu dài. 

Đây là một vấn đề xảy ra trong xã hội từ xưa đến nay, thời nào cũng có, ở đâu cũng có. Điển hình như việc lợi dụng mối quan hệ quyền thế, tiền bạc hay xu nịnh để có được một vị trí, bất kể sự hạn chế về tài năng hay kinh nghiệm. 

Tuy nhiên, cũng cần phải nhớ rằng, “Tửu nhục bạn hữu”- hết rượu hết thịt rồi cũng hết bạn. Hết quyền, hết tiền, hết khả năng lợi dụng thì mối quan hệ kết giao cũng chẳng còn.  

8. Phi Học Vô Dĩ Quảng Tài, Phi Chí Vô Dĩ Thành Học

Dịch nghĩa: Không học sẽ không mở rộng được tài năng, học mà không có chí sẽ không có thành quả

Con người dù có tài mà không chịu học hỏi, trau dồi thì cũng chỉ là một viên ngọc không được mài dũa, không có giá trị. Nhưng người đi học, dùi mài kinh sử lại không xác định được chí hướng của mình, không biết nhìn xa trông rộng mà chỉ biết học cho có, học cho bằng người thì cũng chỉ như kẻ đi trong đêm tối, chẳng đem lại được thành quả gì. 

9. Vấn Chi Dĩ Thị Phi Nhi Quan Kỳ Chí

Dịch nghĩa: Muốn xem xét chí hướng của một người phải hỏi người đó về chuyện thị phi, đúng sai phải trái.

Muốn đánh giá chí hướng của một con người, cần nhìn vào cách người đó nhận định về điều phải lẽ trái để biết được lập trường của họ. Kẻ không phân rõ đúng sai, lập lờ đen trắng ắt không phải người cương trực và không có chí lớn để có thể giao trọng trách. 

Ngược lại, người có lập trường kiên định, biết phân rõ phải trái, biết cách hành xử đạo đức ắt là người chính trực, có chí hướng cao xa và tấm lòng độ lượng, là người có thể tin cậy, cộng tác lâu dài.   

10. Hữu Nan, Tắc Dĩ Thân Tiên Chi; Hữu Công, Tắc Dĩ Thân Hậu Chi

Dịch nghĩa: Gặp khó, tự thân đi đầu; có công, tự thân lùi lại

Bậc trượng phu không ngại đương đầu với việc khó, luôn xông pha trước nhất, không màng danh lợi, không mưu cầu được tôn sùng, báo đáp. Như Triệu Vân thời Tam Quốc, dẫu luôn xông pha trận mạc, lập nhiều chiến công hiển hách vẫn giữ được đức tính khiêm nhường, lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ. 

Đây là đức tính thời nào cũng cần có, cần phải được nêu cao. Nếu ai cũng chỉ sống cho mình trước tiên thì xã hội sẽ chỉ ngày càng đi xuống.

11. Đại Sự Khởi Đầu Nan, Tiểu Sự Khởi Đầu Dị

Dịch nghĩa: Việc lớn bắt đầu khó, việc nhỏ bắt đầu dễ

Câu nói “Vạn sự khởi đầu nan” chính là bắt nguồn từ câu nói này của Gia Cát Khổng Minh. 

Phàm là những việc nhỏ thì chẳng cần phải chuẩn bị nhiều cũng hành sự dễ như trở bàn tay. Nhưng đã là việc lớn thì chẳng mấy khi thuận lợi, luôn gặp phải nhiều khó khăn trở ngại.

Đây cũng coi là một thử thách đối với người quân tử. Gặp khởi đầu gian khó mà không chùn chân nhụt chí, luôn giữ vững được tâm thế cũng như sự thông suốt mới có thể làm nên đại nghiệp. 

13. Hỷ Bất Ưng Hỷ Vô Hỷ Chi Sự, Nộ Bất Ưng Nộ Vô Nộ Chi Vật

Dịch nghĩa: Vui cũng không nên vui với việc không đáng vui, giận cũng không nên giận với cái không đáng giận

Cuộc đời là bể khổ. Con người trong cõi trần thế vui thì ít mà buồn đau, cơ cực thì nhiều, nên phải biết cách đối nhân xử thế sao cho hợp lý hợp tình, phải sống sao cho xứng đáng là bậc trượng phu, bậc chính nhân quân tử.

Những việc đáng vui hãy nên vui, những cái đáng giận hãy nên giận. Không nên chấp nhặt những điều nhỏ hay kẻ tiểu nhân, nên bao dung độ lượng nhưng vẫn phải giữ được sự nghiêm khắc, chừng mực. 

14. Lâm Chi Dĩ Lợi Nhi Quan Kỳ Liêm

Dịch nghĩa: Dùng lợi lộc, công danh để xem xét sự liêm chính của một người

Lợi lộc công danh luôn là những thứ có sức hút lạ kỳ, có thể đổi trắng thay đen, dễ dàng làm tha hóa con người. Vì thế, đây chính là phép thử hữu hiệu nhất để đánh giá sự liêm minh, chính trực của một người.

Bậc chính nhân quân tử sẽ không bị danh lợi, vật chất che mờ đôi mắt mà làm những điều trái với đạo đức lương tâm. Dù phải chịu cảnh cơ hàn cũng không đánh mất những phẩm chất đáng trân quý của mình.

15. Túy Chi Tửu Nhi Quan Kỳ Tính

Dịch nghĩa: Khi say mới thấu tỏ nhân tính, lòng người

Bản chất của con người sẽ bộc lộ rõ nhất khi đã uống say- khi mà người ta chẳng còn đủ tỉnh táo để dựng lên lớp vỏ bọc hoàn hảo vẫn dùng để che mắt thiên hạ.

Nếu trong cơn men say vẫn cư xử chừng mực, vẫn giữ được tâm tính hiền lương thì chính là bậc quân tử tâm sáng như gương. Ngược lại, kẻ rượu vào lời ra, ăn nói lỗ mãng, xằng bậy, hành động vô phép vô nhân tính, ắt là kẻ tiểu nhân cần phải tránh xa.

Tiếp Theo